Oduu Haaraya

Qeerroo Kan Beekutu Beeka!

Tiishartii (qomee)Qeerroo Jedhu Uffachuun Qeerroo Nama Hin Taasisu!

Baarentuu Gadaa Irraa//

Har’a impaayeera itiyoophiyaa  Wayyaaneedhaan ukkaanfamtee bulaa jirtu
Itiyoophiyaa keessatti  namni ykn sabni qeerroo hin beekne hin jiru.
Qeerroon kutataa, kan du’a hin sodaanne, kan waan kaayyeeffaterraa
duubatti hin jenne, farra gabroonfataa, falamataa haqaa ta’uu har’a
yoo wayyaanee fi ergamtoota ishii ta’e malee hunduu quba qaba.
Qeerroon  kutataa, goota harka qullaa Isnaayipparii Aga’aazii  dura
dhaabbatee bilisummaa, bilisummaa jedhee falamataa jiru ta’uus hundatu
ragaa baha. Farra gabroonfataati. Goota Wayyaanee kokkee qabee jiruu
dha.
Yoo maqaan Qeerroo  Bilisummaa Oromoo ka’u lammiin, uummanni Oromoo
abdii bilisummaa koo jeedhee ittiin boona, ittiin dhaadata. Saboonni
biyyattii cunqurfamoonis qeerroon fakkeenya isaanii, qeerroon abdii
bilisummaa isaanii ta’uu dhugoomaa jiru. Diinnii  fi ergamtoonni
diinaa, gantoonni sabaa garuu sochii qeerrootiin dhiphachaa, abdii
kutachaa, guyyaan itti dukkanaawaa jira. Qeerroon gurmuu gootota  kan
waan eegalan amma fiixa baasanitti sobaa fi sossobaan,hidhaa fi
ajjeechaan duubatti hin deebine ta’uus hubataa jiru.
Eeyyee qeerroon tokko as jira yoo jedhan gamaan  kan bahu, achi jira
yoo jedhan kan as jiru, tokko kunooti  yoo jedhan kumni kan akka
hawwaanisaa  gamasii huursu ta’eera.  Qeerroon tokko gama sanii
ficilee  jedhanii yoo hidhan gamanaa  socho’aa,Qeerroon abalu jedhamu
ajjeefame yoo jedhan kumaa kitilli gamaa-gamasii  fincilaa diina
dhiphisaa tureera, dhiphisaas jira. Qabsoon bilisummaa Oromoo ABOn
durfamus sadarkaa amma irra jirru, sadarkaa duubatti hin deebinerra
geechiseera.
Diddaan uummataa,FDG waggoota hedduu dura qeerroon eegale,
qeerroodhumaan gara  fincila XGtti cehee kunoo  hara’a sadrkaa
duubatti hin deebine, sadarkaa diina abdii kutachiisurra gaheera.
Qabsoo qeerrootiin diinatti aduun dhiitee lammiif bari’aa jira. Sochii
qeerroo lnabsii yeroo muddamaa, ajjeechaa suukanneessaa fi sobaa fi
sossobaan dhaabuu hin dandeenye. Qeerroonb bilisummaa Oromoo akkuma
maqaa isaa   wareegama kaffalaa turee fi jiruun Oromootti bilisummaa
uffisuuf  xiqqootu isa hafe.
Ergamtoonni, garaaf bultoonni tokko tokko biyya keessaa fi ala
ta’aanii  yoo qabsoo ABO/WBO/ Qeerroon wareegamnii qaaliin itti
kaffalamee as gahe kana beekamtii dhorkachuu ykn ykn ofitti maxxansuu
yaalan argaa fi dhagahaa turreerra.  Gafa barbaadan jaarmiyaan qeerroo
jedhamu hin jiru jedhu, gaafa barbaadan ammoo qeerroo fi ABOn  Hidhata
hin qaban, qeerroon hoggansa waalta’aa hin qabu jedhu. Gaafa barbadan
ammoo qeerroon kun eenyuma jedhanii qorachuutti ka’u, guyyaa biraa
ammoo  ulaa barbaadanii qoorroo saaqanii gidduu seenanii  diiguuf
habjootu. Dhamahu.  Garuu hunduu hin milkoofneef, qeerroon guyyaarraa
gara guyyaatti cimaa, eenyummaan isaa fi toftaan hoji iisaa diinaa f I
ergamtoota diinaa alaa fi keessaa holola gaggeessaniif iccitii  ta’ee
hafeera.
Warri qeerroon hin jiru jechaa ture, warri qeerroon jaarmiyaa miti,
hoggansa hin qabu  jechaa ture, warri ABO/WBO/Qeerroon akka waan quba
wali hin qabneetti hololaa tures  har’a kunoo cinqiin , dhiphuun ,
guyyaan xumuraa geenyaan about qeerroo leenjisee nutti erge, ABOtu
tarkaanfii akkasii fi akkanaa fudhate, fudhachuuf jennaan  akkas goone
jechaa jiru.  Diinoonni Oromoos ta’ee ergamtoonni isaanii osoo  hin
jaalatin kunoo  eenyummaa qeerroo amanaa, osoo hin jaalatiin  qeerroon
jaarmiyaa, qeerroon abbaa FXG bilisummaa Oromoof gaggeessuu ta’uu
fudhataa jiru. keessumaa jala deemtonni diinaa qeerroo dur hin jiru,
qeerroo dur jaarmiyaa miti, qeerroo dur  hojii isaa  beekumti
kennuufii didan har’a ofitti maxxanfachuuf kaachaa jiru.  Keessa
qeerroo hubatanii danda’an diiguuf dadhaban  kan inni itti dadhabe
qoddachuuf bololaa jiru. Haata’uutii  akka yaadan hin taane.Qeerroon
as jira yoo jedhan achiin bahaa, achi jira yoo jedhan asiin bahaa
bakka qaban wallaalanii hongaawanii hafaniiru.
Qeerroon jaarmiyaas,nama dhuunfaas,qeerroon tokkos kumas,qeerroon
barataada, barsiisadha!, qeerroon qonnana bulaadha, qeerroon horsiisee
bulaadhas,qeerroon nama magaalatis fedhu baadiyyaadha. Qeerroon
dargaggeessas,qeerroon jaarsa. Qeerroon dhiira, Qeerroon
shamarranii.Ni barata, ni barsiisasi,  qeerroon Gurraacha, diimadha.
Eeyyee qeerroon as jira yoo jedhan gamatti argama. Qeerroon isa sani
yoo jedhan isa kana ta’ee argama. Qeerroo Oromoo malee dinni bifa isaa
hin beeku, olmaa isaa hin beeku, fira malee diinni eessaa akkamitti
akka caasaa isaa diriirsee hojii saa hojjetu quba hin qabu.
Sabboontoota malee gantoonnii fi garaaf bultoonni  bakka qeerroon
oolee bulu hin beekani.  Oromiyaa keessa ta’uu  malee eessaa eenyu
akka hooggansa kennus hin beekani.
Qeerroon bilisummaa Oromoo suuqaa diinni, gantoonni, fakkeessitoonni
hin beeknee ka’ee yoo diina barbadeessu, dhiphisu malee wanti beekamu
hin jiru. Funduraafis   caasaa qeerroo bilisummaa Oromoo eenyuyyuu
itti dhamahu, eessaa akka ka’u, akkamitti akka hojii isaa, qabsoo, FXG
diinarratti gaggeessu argachuu hin danda’u.  Qeerroo qabsoo bilisummaa
Oromoo irraa dhabuun hin danda’amu. Diinnii fi gantoonni, alaa fi
keessaa carraaqanis kun hin milkoofneef fuunduraafis itti hin
milkaawani. Qeerroo hojii isaa malee burqaa isaa hin argatani.
Qomee ykn Tiishartii kaawwachuuniis qeerroo  nama hin taasisu.
Gantoonnii fi jala deemtonni diinaa qeerroon cimuu, kan duubatti hin
deebine ta’uu agarraan, diinniis kufaatiif wixxirfachaa jiraachuu
hubannaan qeerroomuu barbaadanis qeerroo ta’uu hin dandeenye, hin
danda’anis. Hareeda haddatanii, mataa haarrii halluu gurraacha
dibatanii  mogolee waliin dhahuun qeerroo ofiin jechuunis isaan hin
qeerroomsine, qeerroo jechuun dargaggoo jechuu waan hin taaneef.
Qeerroo Bilisummaa Oromoo kan isaan gantoonnii fi ergamtoonni diinaa
alaa fi keessa ta’aanii hirriiganii miti.
Qeerruummaan hareeda bilqilchuu dhabuu miti, qeerroon isa goofaree
jigsee daandiirra yaa’uus miti. Qeerruummaan fakkeessuu ykn fakkaachus
miti.  Qeerruummaan qomee ykn tishartii qeerroo jettu kaawwatanii
walgahii fi waltajjiilee adda addaarratti of argisiisuus miti.
Qeerruummaan kan biraati, qeerroon Oromoos kan biraati. Eeyyee
qoorrummaan mana shaayii balbalarra taa’anii oduu tarsaasu, diina
arrabaan ajjeesaa ooluu miti.   Qeerroo bilisummaa kan beekuutu beeka.
Qeerumaan saalaan dhiira ta’uu miti. Qeerummaan dubars ta’uu miti,
qeerrummaan suubboo ta’uu fi dhiisuu miti. Qeerrummaan ilaalcha,
qeerrummaan dhugaaf, walqixxummaa fi mirgaaf dhaabbachuu dha.
Qeerrummaan uummata ofiitiif quuqamuudha,  Qeerrummaan onnee
qabaachuudha. Qeerummaan  mirgaa fi bilisummaa uummata ofiitiif
wareegama kaffaluu dha. Oduun osoo hin taane hojiin dura  bu’anii
argamuudha. Qeerrummaan waan yaadan, waan karoorfatan galamaan  amma
gahanitti cichuudha.  Qeerroon bilisummaa Oromoo isa  kana. Kanatu
qeerroodha. Isatu diina raasaa jira, isatuu lammii boonsaa jira. Isa
santu abdii Oromoo ta’ee wayyaanee oofee qileen gahee jira.  Kan
deeggaramuu qabus, kan waliin dhaabbachuun qabamus isa kana. Kan
Oromoo bilisa baasus qabsoo,FXG,Kutannoo akka kanaati.

About bilisummaa

Yaa rabbii ilmaan Oromoo haqa garsiisi warra haqa isa ka dhabe karaa haqaatii fii gootummaan ifirratti falmatee deeffatu godhi!! Baha, Dhiha, Kaabaa fii kibbatti sagalee keenya tokko nuuf taasisi yaa waaqa!!

Check Also

Ijaarsa seeraan fi pilaaniin magaalaatiin alaatiin magaalaan finfinnee fi magaalotni GAONF manca’aa akka jiran beektuu?

(By Makuriya Waahimaa Hunde) Bara 2009 egalee mootummaan saamicha lafaa qonnaan bulaa buqqisuudhaan murna biyya …

Yaada kanaaf deebisaa kenni